Blog

Blog eksperta kadr i płac

Urlop wychowawczy nowości i zmiany wprowadzone od 1 października 2013 roku

Odpowiada: Mariola Pawlukiewicz, Renata Guza

Od 1 października 2013 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące urlopów wychowawczych. Rolą zmienionych przepisów jest skłonienie do skorzystania czy też umożliwienie korzystania z urlopu wychowawczego obojgu rodzicom. Jeden miesiąc urlopu wychowawczego został zarezerwowany wyłącznie dla drugiego rodzica, został też wydłużony do 4 miesięcy okres, kiedy rodzice mogą jednocześnie korzystać z urlopu wychowawczego.

Prawo do urlopu wychowawczego tak jak dotychczas przysługuje tym pracownikom, których łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę, wynosi co najmniej 6 miesięcy. Długość urlopu wychowawczego pozostała bez zmian, z tym że obecnie wymiar urlopu wychowawczego został określony w miesiącach a nie latach i wynosi 36 miesięcy. Ta zmiana wynika z wydzielenia części urlopu: 1 miesiąca, do wyłącznego wykorzystania przez drugiego z rodziców. 

Do tej pory rodzice lub opiekunowie dziecka mogli wykorzystać urlop wychowawczy do ukończenia przez dziecko 4 roku życia. Gdyby przepisy nie uległy zmianie, to aby wykorzystać urlop wychowawczy w całości, należałoby zacząć go wykorzystywać od razu po urlopie rodzicielskim. Ale zmieniono przepisy i okres, kiedy można korzystać z urlopu wychowawczego, został wydłużony o 1 rok. Obecnie rodzice mogą sprawować opiekę nad dzieckiem do ukończenia przez dziecko 5 roku życia.

Rodzicom lub opiekunom, którzy wychowują dziecko wymagające osobistej opieki, w stosunku do którego została orzeczona niepełnosprawność, oprócz podstawowego urlopu wychowawczego, może być udzielony urlop wychowawczy na dodatkowe 36 miesięcy. Nie zmienił się okres, który pozwala na skorzystanie z tego uprawnienia i jest nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

Od 1 października 2013 roku, został wydłużony o 1 miesiąc okres pozwalający rodzicom lub opiekunom dziecka, jednocześnie korzystać z urlopu wychowawczego. Obecnie ten okres wynosi nie więcej niż 4 miesiące. Istotną zmianą jest również możliwość podzielenia urlopu wychowawczego maksymalnie na 5 części, dotychczas urlop wychowawczy mógł być wykorzystywany  najwyżej w  4 częściach.

Najważniejsze zmiany dotyczące urlopów wychowawczych:

  • urlop wychowawczy może być podzielony na 5 części,
  •  z urlopu wychowawczego można korzystać do ukończenia przez dziecko 5 lat,
  • przez 4 miesiące można jednocześnie korzystać z urlopu wychowawczego,
  • 1 miesiąc urlopu wychowawczego jest zarezerwowany dla drugiego rodzica.

Zgodnie z Art. 186 § 4 Kodeksu pracy: Każdemu z rodziców lub opiekunów dziecka przysługuje wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu wychowawczego.

Jest to zupełnie nowe uprawnienie i dotyczy zarówno „podstawowego” urlopu wychowawczego jak i urlopu wychowawczego na dziecko z orzeczoną niepełnosprawnością.

Ważne! Prawa do 1 miesiąca urlopu wychowawczego nie można przenieść na drugiego z rodziców lub opiekunów dziecka. Jeśli drugi z rodziców lub opiekunów nie chce skorzystać z prawa do 1 miesiąca urlopu wychowawczego, to wymiar urlopu wychowawczego wyniesie 35 miesięcy.

Są wyjątki od tej zasady, a wynikają z sytuacji prawnej i faktycznej rodzica i dziecka. Rodzic będzie miał prawo do 36 miesięcy urlopu wychowawczego, jeśli:

drugi rodzic dziecka nie żyje,

  • drugiemu rodzicowi dziecka nie przysługuje władza rodzicielska,
  • drugi rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo taka władza uległa ograniczeniu lub zawieszeniu.

Prawo do 36 miesięcy urlopu wychowawczego przysługuje także jedynemu opiekunowi dziecka.

Jakie uprawnienia mają rodzice, którzy w dniu wejścia w życie nowych przepisów przebywali na urlopach wychowawczych?

Rodzice lub opiekunowie dziecka, którzy przed 1 października 2013 roku korzystali z urlopu wychowawczego podzielonego na części, obecnie mają prawo do podzielenia pozostałego urlopu na niewykorzystaną ilość części, która wynika ze zmienionych przepisów. Chodzi o zapewnienie rodzicom korzystniejszych praw, które wynikają ze zmienionych przepisów.

Przykład 1.

Do 30 września 2013 roku, rodzice korzystali z urlopu wychowawczego podzielonego na 3 części. Pozostałą część urlopu wychowawczego mają prawo podzielić jeszcze na 2 części.

Podobna zasada wyrównania praw, dotyczy rodziców lub opiekunów dziecka, którzy w dniu wejścia w życie zmian przepisów, skorzystali już z prawa do jednoczesnego wykorzystywania urlopu wychowawczego. Mają oni prawo do jednoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego w łącznej ilości miesięcy, wynikających ze zmienionych przepisów.

Przykład 2.

Do 30 września 2013 roku, rodzice korzystali jednocześnie z 3 miesięcy urlopu wychowawczego. Pozostał jeszcze 1 miesiąc urlopu wychowawczego, z którego mogą korzystać jednocześnie.

Przykład 3.

Do 30 września opiekunowie skorzystali z prawa do jednoczesnego wykorzystywania urlopu wychowawczego w ilości 2 miesięcy. Od 1 października 2013 roku będą mieli prawo do skorzystania z jednoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego jeszcze przez 2 miesiące.

Jakie dokumenty i w jakim terminie powinien złożyć pracownik mający zamiar korzystać z urlopu wychowawczego?

Podstawowym dokumentem jaki rodzic lub opiekun dziecka składa pracodawcy, jest wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego. Wniosek składa się na 2 tygodnie przed planowaną datą rozpoczęcia urlopu, a pracodawca jest zobowiązany udzielić urlopu na okres wskazany we wniosku. Jeśli wniosek zostanie złożony bez zachowania tego terminu, to pracodawca udziela urlopu wychowawczego nie później niż z dniem upływu 2 tygodni od dnia złożenia wniosku. Pracownik może wycofać wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego, składając pisemne oświadczenie w tej sprawie, nie później niż na 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. Może także zrezygnować z urlopu wychowawczego, po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy, najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego podjęcia pracy lub w każdym czasie, jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę.

Wniosek o urlop wychowawczy powinien zawierać:

  • datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu wychowawczego,
  • okres wcześniej wykorzystanego urlopu wychowawczego na dane dziecko,
  • liczbę części urlopu wychowawczego, z których dotychczas skorzystano na dane dziecko.

 Do wniosku o urlop wychowawczy dołącza się:

oświadczenie drugiego rodzica lub opiekuna dziecka o braku zamiaru korzystania z urlopu wychowawczego w okresie wskazanym we wniosku

oświadczenia to nie jest wymagane, jeśli:

  • drugi rodzic lub opiekun ma ograniczoną władzę rodzicielską lub jest jej pozbawiony (w takim przypadku należy do wniosku o urlop wychowawczy dołączyć prawomocne orzeczenie sądu o ograniczeniu lub pozbawieniu drugiego rodzica praw rodzicielskich),
  • drugi opiekun dziecka ma ograniczoną opiekę lub jest z niej zwolniony (w takim przypadku należy do wniosku o urlop wychowawczy dołączyć prawomocne orzeczenie sądu o ograniczeniu albo zwolnieniu z opieki drugiego opiekuna dziecka),
  • nie jest możliwe uzyskanie takiego oświadczenia (w takim przypadku do wniosku o urlop wychowawczy, należy dołączyć dokumenty lub oświadczenie, potwierdzające, że zachodzą niedające się usunąć przeszkody do uzyskania pisemnego oświadczenia drugiego rodzica lub opiekuna dziecka, o braku zamiaru korzystania z urlopu wychowawczego przez okres wskazany we wniosku).

oświadczenie drugiego rodzica lub opiekuna dziecka o okresie, w którym zamierza on korzystać z  urlopu wychowawczego, jeśli zamiarem rodziców lub opiekunów dziecka jest jednoczesne korzystanie z tego urlopu,

orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecka,

oświadczenie o okolicznościach pozwalających rodzicowi lub opiekunowi dziecka skorzystać z 36 miesiącu urlopu wychowawczego. Oprócz tego oświadczenia, dodatkowo do wniosku o urlop wychowawczy należy dołączyć jeden z poniższych dokumentów:

  • akt zgonu drugiego rodzica dziecka, jeśli drugi rodzic nie żyje,
  • prawomocne orzeczenie sądu o ubezwłasnowolnieniu drugiego rodzica, dokument potwierdzający niepełnoletność drugiego rodzica, gdy rodzice nie są małżeństwem, albo prawomocne orzeczenie sądu o ustaleniu ojcostwa, w którym sąd nie przyznał ojcu władzy rodzicielskiej, jeśli drugiemu rodzicowi dziecka nie przysługuje władza rodzicielska,
  • prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu drugiego rodzica władzy rodzicielskiej albo o jej ograniczeniu lub zawieszeniu, jeśli drugi rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo taka władza uległa ograniczeniu lub zawieszeniu,
  • prawomocne orzeczenie sądu o przyznaniu opieki nad dzieckiem jedynemu opiekunowi albo o zwolnieniu drugiego opiekuna z opieki, jeśli dziecko pozostaje pod opieką jednego opiekuna.

Przy okazji zmian dotyczących urlopów wychowawczych, doprecyzowano przedawnienie roszczeń dotyczących prawa do urlopu wypoczynkowego, które zostają zawieszone na czas korzystania z urlopu wychowawczego.

podstawa prawna:
§ 
art. 186, 186³, 1891,293¹Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.)
§ 
par. 1-6 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 września 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego (Dz. U.  z 2013 r. poz. 1139)

Odpowiedzi udzieliła: Mariola Pawlukiewicz, Renata Guza

o nas

USŁUGI KADROWO-PŁACOWE

Funkcjonujemy na rynku od 1994 roku. Firma zarządzana jest przez osoby o najwyższych kwalifikacjach i bogatym doświadczeniu. Posiadamy uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych i podatkowych oraz doradztwa podatkowego jako podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych wpisany na listę KRBR pod numerem 244.

marki grupy mac

USŁUGI KSIĘGOWE

MAC Accounting świadczy kompleksową obsługę księgową oraz nadzór i organizację działów księgowych klienta.

kontakt

skontaktuj się z nami

Blog

Umowa zlecenia ze stawką minimalną od 1 stycznia 2017 roku

Od kilku miesięcy jest głośno o tym, że od 2017 roku zostaje wprowadzona minimalna stawka godzinowa z umowy zlecenia. Jest to rewolucja w umowach zlecenia. Wiele zmian wprowadzanych od 1 stycznia 2017 roku, przybliża cywilnoprawną formę zatrudnienia do stosunku pracy. A w niektórych aspektach zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia, jest bardziej rygorystyczne od zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

Publikacje

Controlling kosztów i rachunkowość zarządcza

Zarządzanie organizacją w skomplikowanym otoczeniu biznesowym nie jest możliwe bez dostępu do odpowiedniej informacji. Stąd wzrost w ostatnich latach zainteresowania wykorzystaniem controllingu i rachunkowości zarządczej przez kadrę kierowniczą.

Kariera

poznaj nasze aktualne oferty pracy

Jeżeli chcesz dołączyć do naszego zespołu przeslij CV oraz list motywacyjny na adres:

rekrutacja@macauditor.pl

lub

Mac Auditor Sp. z o.o.

ul. Obrzeżna 5, VIII piętro

02-691 Warszawa

Materiały

Odwiedź nas

MAC AUDITOR SP. Z O.O.

Budynek Park Projects

ul. Obrzeżna 5, VIII piętro

02-691 Warszawa

Biuro

tel: +48 22 649 27 65

e-mail: macauditor@macauditor.pl